Posiedzenie komisji AGRI, 7 stycznia 2017 r.

Wysłuchanie w sprawie wniosku grupy zadaniowej do spraw rynków rolnych

Na europejski rynek rolno-spożywczy wpływ mają nie tylko uwarunkowania wewnętrzne, ale także czynniki zewnętrzne, co z kolej przekłada się na zmienności cenowe. Obecnie atmosfera na rynku rolnym poprawia się, a ceny artykułów spożywczych rosną.  Pomimo, że dane liczbowe z listopada ubiegłego roku są obiecujące, sektor nadal jest dość słaby. Dlatego w celu poprawy sytuacji kluczowa staje się kooperacja wielu podmiotów UE.

Powołana przez Komisję Europejską specjalna grupa zadaniowa ds. rynków rolnych sporządziła raport dotyczący obecnej sytuacji w sektorze. W latach 2015-2016 w ramach funduszy strukturalnych do rolników trafiło niemal 15 mld euro, wypłacanych w postaci refundacji, dotacji oraz innych systemów pomocy. Jednak ze względu na sytuację budżetową dalsze tego typu wsparcie nie jest możliwe. Zamiast tego należy dążyć do poprawy struktur tak, aby w przyszłości pomoc na taką skalę nie była potrzebna.

Należy nadać większe znaczenie organizacjom spółdzielczym i producenckim. Zmiany klimatyczne, jakie dziś obserwujemy (takie jak susze, powodzie) stawiają dzisiejszego rolnika w trudnej sytuacji i nieraz zmuszają go do szukania innych źródeł utrzymania.

Problem pomocy nie ogranicza się jedynie do problemów związanych z finansowaniem. Grupa zadaniowa do spraw rynków rolnych doszła do wniosku, że wszelkiego rodzaju kontrakty zawierane pomiędzy rolnikami a podmiotami trzecimi należy formułować w jasny i klarowny sposób, w formie pisemnej oraz w myśl pewnych reguł, które pod groźbą nieważności musiałyby zostać spełnione. Niewątpliwie pomogłoby to w ograniczaniu nadużyć oraz w prawidłowym odczytywaniu rynku.

Eksperci sugerują również, aby sporządzić odpowiednie statystyki dotyczące rynku rolno-spożywczego, w szczególności sektora mleka. Dostęp do takich kluczowych informacji pozwoli rolnikom dostosowywać swój potencjał wytwórczy do wymagań rynku.

Kluczową sprawą jest również zwalczanie nieuczciwych praktyk handlowych, których ofiarą padają rolnicy. Doprowadzi to do zwiększenia konkurencyjności małych i średnich gospodarstw rolnych, co pociągnie za sobą pozytywne skutki gospodarcze.

Grupa zadaniowa doradza wprowadzenie ubezpieczenia od klęsk żywiołowych, które to miałoby zastąpić dotychczasowe działanie polegające na refundacji szkód. Jest to dość drogie rozwiązanie z perspektywy rolnika, jednak według badań przeprowadzonych przez ekspertów większość z nich byłaby skłonna wykupić takie zabezpieczenie.

Działaniem mającym mieć pozytywny wpływ na sytuację sektora rolno-spożywczego może być również wprowadzenie kontraktów terminowych dla rolników. Otworzy to furtkę dla spekulantów w sektorach, które wcześniej nie były brane pod uwagę przez giełdy, dzięki czemu kapitał inwestorów zwróci się w stronę rolnictwa.

Ostatnim pomysłem, jaki podsunęli eksperci, było zwiększenie dostępności źródeł finansowania w sektorze rolno-spożywczym, w szczególności w Europie wschodniej, gdzie występuje wiele luk w tym obszarze. Uzyskane dzięki temu środki pomogą w modernizacji produkcji, co doprowadzi do zwiększenia efektywności pracy i kapitału w sektorze.

Podsumowując, wedle opinii ekspertów, rozwiązań dla rynku rolno-spożywczego nie należy szukać w narzędziach pomocy bezpośredniej, lecz w umacnianiu pozycji rolnika w łańcuchu żywnościowym oraz wspieraniu powstawania organizacji producenckich i spółdzielni. Działania te pozwolą małym i średnim gospodarstwom zwiększyć swoją konkurencyjność i negocjować lepsze warunki zawieranych umów.